Afgelopen februari zei de VN-leider António Guterres: “We moeten de ecologie en biosfeer waarderen en voorbij het BBP gaan als een maatstaf voor vooruitgang en welzijn. Laten we niet vergeten: wanneer we een bos vernietigen of de zee leeg vissen, creëren we een hoger BBP.” (The Gardian). Het gebeurt niet vaak dat hoge politici of diplomaten zich op sterke manier uitspreken. Het lijkt een teken dat de maatschappelijke steun voor de nieuwe visie op welvaart toeneemt en inmiddels groot genoeg is om zulke publieke uitspraken te doen.
Nieuwe maatstaven voor welvaart
In opdracht van Guterres publiceerde de Verenigde Naties deze maand het rapport ‘Counting what counts: A Compass of Progress for People and Planet’. Het rapport zet een internationale standaard voor het meten van brede welvaart. Er wordt gekeken naar vier thema’s: vrede en mensenrechten, huidig welzijn, gelijkheid en inclusie, en duurzaamheid en veerkracht. Veel van de indicatoren zijn overgenomen van de Sustainable Development Goals, maar er zijn ook toevoegingen gemaakt, zoals op het thema van welzijn.
Je kunt de Monitor Brede Welvaart begrijpen als het Nederlandse equivalent in het definiëren van indicatoren om brede welvaart te meten. Zijn er ook verschillen? Ja, een punt waarin de Monitor Brede Welvaart zich bijvoorbeeld onderscheid is, is de basis van systeemdenken vanuit ecologie en de planetaire grenzen. Het CBS schrijft: ‘zonder biosfeer geen leven, zonder samenleving geen economie’. We hebben het dan over de ingebedde economie. Het VN rapport laat dit nog meer in het midden.
Een economie voorbij de groei?
Steeds meer academici zeggen dat het BBP niet alleen geen indicator voor welvaart is, maar ook een cruciale indicator voor de hoeveelheid ecologische impact van de maatschappij, en het overschrijven van de planetaire grenzen. Vanuit die gedachte is duurzame welvaart in strijd met een groeiend BBP. Deze vraag over de rol van het BBP neemt een belangrijke plaats in het kritische debat over duurzame welvaart.
Recent onderzoek kijkt naar het publieke draagvlak in de VS en het VK voor beleidsmaatregelen passend bij een economie die niet meer op groei is gefocust. Hier steunt een ruime meerderheid in beide landen dergelijke maatregelen, met name wanneer die onder de noemer van een ‘welzijnseconomie’ worden beschreven. Wat denk jij: zou deze nieuwe visie van een welzijnseconomie voorbij de groei aan kunnen slaan bij de politiek en beleidsmakers? Waar liggen de grootste obstakels volgens jou?
Wil je aan de slag in de klas?
Met de lesbrief ‘Groei en indicatoren’ behandel je dit onderwerp in één les. Zet je leerlingen aan het denken: wat vinden zij dat echt telt? En hoe denken zij over groei?
Geschreven door Femke Schootstra, econoom bij Our New Economy en Economieles.nu
