Elk jaar markeert Earth Overshoot Day het moment waarop we wereldwijd meer grondstoffen hebben verbruikt dan de aarde in dat jaar kan aanvullen. Dit jaar viel die dag al op 5 juni. We worden steeds effectiever in het winnen van grondstoffen, maar juist dat succes is onze grootste valkuil. Terwijl we de planeet in recordtempo ‘opeten’, staan we voor de vraag hoe we een duurzame toekomst bouwen met materialen die opraken. Maar hoe maak je zo’n groot en abstract vraagstuk concreet in de klas?
De smartphone als ijsbreker
De lesbrief Grondstoffen & generaties brengt de wereldwijde grondstoffenproblematiek direct naar de broekzak van de leerling. De materialen in hun smartphone, zoals lithium en zeldzame aardmetalen, zijn onderdeel van een complex geopolitiek spel. Voor jou als docent ligt hier een schat aan actuele lesstof.
In een van de eerste opdrachten in de lesbrief ontdekken leerlingen dat hun smartphone uit tientallen grondstoffen bestaat, afkomstig van over de hele wereld. Een alledaags product wordt zo de ingang naar grotere economische vragen:
- Schaarste en gebruik: hoe gebruiken we grondstoffen en wat betekent dat voor de beschikbaarheid op de lange termijn?
- Gevolgen van productie: wat zijn de ecologische en sociale effecten van winning en gebruik van grondstoffen?
- Hier en later: wat betekent ons grondstoffengebruik voor andere regio’s en volgende generaties?
Vervolgens verbreden leerlingen hun blik: ze onderzoeken hoe grondstoffen, productie en gevolgen samenhangen binnen de economie. Hoe houdbaar is ons consumptiepatroon, en welke rol speleninnovatie en energie in mogelijke oplossingen?
Een belangrijk onderdeel is de wereldwijde kobaltmarkt: leerlingen onderzoeken in deze lesbrief hoe veranderingen in vraag en aanbod doorwerken in prijs en beschikbaarheid. Daarmee wordt een actueel vraagstuk direct gekoppeld aan economisch redeneren.
Groepsopdracht: expert op de kobaltmarkt
Onze lesbrieven draaien om actieve verwerking. In de lesbrief Grondstoffen & generaties analyseren leerlingen in expertgroepen een wereldwijde ontwikkeling, van technologische doorbraken tot politieke veranderingen, en bepalen zij de impact op de kobaltmarkt. Hierbij staat economisch redeneren centraal: hoe veranderen innovaties de marktvraag en welke keuzes maken we voor de toekomst?
Extra tip voor de les: combineer de lesbrief met een korte clip over Urban Mining (het terugwinnen van goud uit oude telefoons) om de circulaire economie tastbaar te maken.
Aansluiting op curriculum en methode
Deze lesbrief sluit goed aan op:
Domein B: Schaarste
Domein D: Markt
Domein E: Ruilen over de tijd
Domein F: Samenwerken en onderhandelen
Domein H: Welvaart en groei
Domein I: Goede tijden, slechte tijden
Via de methode-tool van Economieles.nu zie je bovendien direct waar deze lesbrief past binnen jouw methode.
Download de lesbrief Grondstoffen & generaties hier
