Ben jij de term ‘regeneratief’ of een ‘regeneratieve economie’ wel eens tegengekomen? Er wordt soms gezegd dat regeneratief het nieuwe ‘duurzaamheid’ is. Maar waar gaat het eigenlijk om en waarin is het vernieuwend?
Als het over duurzaamheid gaat, hebben we het meestal in eerste plaats over het verminderen van negatieve impact op de natuur en het klimaat. Soms worden sociale kwesties er ook in betrokken. Maar steeds gaat het over het voorkómen van schade. ‘Regeneratief’ neemt duurzaamheid naar een nieuw niveau, door ook te focussen op het maken van een positieve impact op mens en milieu.
Een analogie met evolutie
Het vernieuwende aan dit concept is dat het erom gaat dat we ons op een nieuwe manier verhouden tot de natuur en de samenleving. Zo is een kernidee bijvoorbeeld om samenwerken boven concurreren te stellen. Hierin ligt een interessante analogie in de manier waarop we naar de natuur en evolutie kijken. Vaak denken we bij de evolutietheorie vooral aan individuen, planten of dieren, die beter zijn aangepast en daardoor een grotere overlevingskans hebben dan hun vijanden en soortgenoten. Maar de evolutie van een soort gaat uiteindelijk over hoe goed de populatie kan overleven in het ecosysteem, waarbij juist allerlei vormen van samenwerking essentieel zijn.
Voorbeelden
Organismen, niet alleen dieren maar ook bomen (hier een filmpje van de Universiteit van Nederland) en andere planten hebben allerlei mechanismen ontwikkeld om met hun soortgenoten te communiceren en samen te werken. Veel bomen maken bijvoorbeeld stoffen aan wanneer ze worden aangevreten door insecten, om andere bomen te waarschuwen en die alvast hun beschermingmechanismes kunnen opstarten zoals het produceren van bittere of giftige stoffen. Ook zijn de meeste soorten afhankelijk van verschillende vormen van symbiose, waarbij twee organismen van verschillende soorten elkaar vooruit helpen (behalve bij parasitisme, waarbij ééntje het voordeel heeft en de andere een nadeel. Wellicht een interessante vergelijking om de huidige samenleving als een parasiet op de rest van de ecologie te beschrijven..). Voor de mens geldt bijvoorbeeld dat onze spijsvertering verzorgd wordt door onze ‘darmflora’: een ecosysteem op zichzelf van letterlijk biljoenen micro-organismen, die ons eten voor ons in kleine stukjes opknippen. Zonder hen zouden we het niet lang overleven.
Ook zien we steeds meer voorbeelden van dieren die elkaar helpen of redden, waarbij dat in eerste instantie helemaal niet belangrijk of relevant te zijn voor het helpende dier. Zie bijvoorbeeld dit mooie recente voorbeeld van een groep dolfijnen die een gestrande walvis terug naar de oceaan leidden. Waarom doen die dolfijnen dit? Dit is pas te begrijpen wanneer je kijkt vanuit de lens dat alle individuele onderdelen van een ecosysteem elkaar nodig hebben en sterker maken. De stabiliteit van het systeem is zo sterk als de zwakste schakel. Als er ééntje wegvalt, dan ondervindt de rest daar ook de gevolgen van.
Aan de slag!
Regeneratieve economie gaat uit van het idee dat de natuur van zichzelf regeneratief is, en dat we hier dus inspiratie uit kunnen halen voor de manieren waarop we onze samenleving kunnen inrichten. Het uitgangspunt van schaarste creëert een motivatie voor concurrentie, en het idee van onderlinge afhankelijkheid voor ons voortbestaan creëert juist een motivatie voor samenwerking. Welke implicaties zie jij hierin voor de economie?
Met deze ideeën aan de slag in de klas? Bij het platform Regenerative Economics ontwikkelden ze er een volledig lesmethode over, zeker een tip om daar eens een kijkje te nemen. Er moet wel een vertaalslag overheen naar het Nederlands, maar in alle hoofdstukken staan meerdere opdrachten, filmpjes die je misschien inspiratie kunnen geven. Zie hier een hoofdstuk dat de regeneratieve economieën introduceert. En hier een hoofdstuk over biomimicry voor de economie.
Nog meer leestips:
- Regenerative Economics: Revolutionary Thinking for a World in Crisis van John Fullerton.
- Braiding Sweetgrass van Robin Wall Kimmerer, verhalen over mens-natuur relaties vanuit een inheems perspectief.
Geschreven door Femke Schootstra, Econoom bij Our New Economy.
