De lesbrief begint bij de telefoon van de leerling en analyseert vervolgens de grondstof kobalt. Vervolgens wordt de grondstof gekoppeld aan het marktmodel (katern 2) en wordt ook de productiefunctie zijdelings genoemd (Katern 6 paragraaf 1.4). Aangezien de lesbrief verschillende concepten (voornamelijk marktgerelateerde concepten) in een nieuwe context toepast (kobalt als grondstof voor een mobiele telefoon), is deze lesbrief het meest geschikt om in één of twee lessen toe te passen als afsluiter van katern 2.

In de lesbrief staat economische groei centraal. Er wordt een definitie gegeven van economische groei, er wordt gekeken naar hoe economische groei wordt gemeten en er wordt stilgestaan bij een breder welvaartsbegrip. De bovenbouwmethode van Pincode behandelt de verschillende groei-indicatoren en hun geschiktheid in paragraaf 1.2.. De lesbrief ”Groei en indicatoren” bundelt de verschillende indicatoren en geeft wat meer ”body” aan de indicatoren dan dat Pincode doet. Daarnaast sluit de lesbrief beter aan bij de belevingswereld van de leerling aangezien er vragen worden gesteld waarbij de leerling de lesstof moet koppelen aan zijn leven (wat is voor jou belangrijk?).

De bovenbouwmethode van Pincode probeert met haar Keuzekatern ”Van lineaire naar circulaire economie” aandacht te besteden aan het economisch systeem waarbij grondstoffen zo lang mogelijk worden hergebruikt om schade aan de planeet zo laag mogelijk te houden. Een van de brillen om hiernaar te kijken betreft het donutmodel. Dit model geniet hedendaags veel aandacht en is een belangrijke bril om op een andere manier naar welvaart te kijken. Pincode besteedt geen aandacht aan het model terwijl de lesbrief dit wel doet. In de lesbrief wordt er bijvoorbeeld aandacht besteedt aan de oorzaken, gevolgen en oplossingen voor het overschrijden van planetaire grenzen. Er wordt aangesloten bij de terminologie die Kate Raworth in haar donutmodel hanteert. De lesbrief vraagt aan de leerlingen wat het overschrijden van planetaire grenzen of het ondermijnen van het sociaal fundament voor hem betekent. Zo wordt de leerling gepusht om via verschillende brillen (systeemdenken) naar problemen te kijken om zo een dieper en breder begrip van de materie te krijgen. Dit ontbreekt in de bovenbouwmethode van Pincode.

De lesbrief ”Echte prijzen” gaat op onderzoek uit welke elementen er wel en welke elementen er niet in de prijs van een product zitten verwerkt. Met andere woorden: Is de winkelprijs de echte prijs of missen er bepaalde kostenposten? In de bovenbouwmethode van Pincode wordt prijsvorming besproken in de context van vraag- en aanbodlijnen in katern 2 en 3 (prijsevenwicht of overheidsingrijpen) en in de vorm van toegevoegde waarde (prijs wordt naarmate de bedrijfskolom verder verloopt steeds hoger) of negatieve externe effecten en groen bbp bij katern 7. Het bespreken van wat al dan niet in de prijs moet zijn verwerkt ontbreekt bij de bovenbouwmethode van pincode volledig. De lesbrief ”Echte prijzen” voorziet hier wel in. Het biedt naast meer theoretische basis (sociale kosten bijvoorbeeld) ook context zoals chocolade. Dit raakt natuurlijk direct de belevingswereld van de leerling en is daarmee een interessente en relevante aanvulling op de methode.

De lesbrief consumeer of minder gaat in de basis in op de vraag ”Hoeveel heb je echt nodig?”. Deze vraag sluit natuurlijk goed aan bij het begrip welvaart (= de mate waarin je in je behoeften kunt voorzien)In de bovenbouwmethode wordt het begrip ”consumeren” eveneens behandeld in paragraaf 1.1 maar wordt er dieper op ingegaan in paragraf 1.2 ”Hoe besteed jij je geld?”. In paragraaf 1.2 gaat het over de homo economicus en sturing van het gedrag van mensen maar er wordt niet aan de leerling gevraagd om zelfreflectief te handelen (hoeveel heb ik echt nodig?). Deze essentiële vraag welke voer is voor zelfreflectie is wel opgenomen in de lesbrief ”Consumeer of minder?”. De reflectievragen achteraan de PowerPoint kunnen een prima manier zijn voor docent om de stof van de lesbrief te toetsen. Een andere optie is om leerlingen de vraag ”Hoeveel heb je echt nodig?” te laten beantwoorden via een eigen mening vraag op een toets waarbij de begrippen van de paragraaf op een correcte manier moeten terugkomen.

In de lesbrief wordt aandacht besteed aan de verschillende definities die het vak ”economie” kent. Bij veel andere vakken zoals talige vakken spreekt de naam voor zich als men vraagt: wat doen de kinderen eigenlijk bij jouw vak? Bij ons vak is dat iets moeilijker. De lesbrief gaat in haar zoektocht naar een passende definitie voor ons vak onderzoek doen naar het verschil tussen economie en economische wetenschap en wordt er gekeken naar verschillende actoren in de financiële kringloop.

In zowel de onderbouwmethode als de bovenbouwmethode van Pincode wordt er in paragraaf 1.1. aandacht besteedt aan de basis van economie: kiezen. Er wordt echter nergens uitgelegd wat economie precies betekent (niet in de paragraaf maar ook niet in de powerpoints). De lesbrief ”Wat is economie?” is een veel betere manier om het vak in te leiden. Er wordt in de lesbrief namelijk veel meer theorie aangedragen. Zo wordt er een beetje economische geschiedenis gedoceerd, worden er verschillende economische stromingen langsgelopen en wordt de economische bril geïntroduceerd. Deze essentiële basiskennis die elke docent economie in zijn studie opdoet wordt in de Pincodemethode niet gedoceerd aan de leerlingen. Dat is een gemis aangezien, vooral vanwege de conceptcontextbenadering, het noodzakelijk is dat de leerling moet weten dat er van hem verwacht wordt om vanuit meerdere kijkpunten/inzichten en met verschillende concepten, verschillende maarschappelijke problemen te bekijken.

In de lesbrief wordt aandacht besteed aan de verschillende definities die het vak ”economie” kent. Bij veel andere vakken zoals talige vakken spreekt de naam voor zich als men vraagt: wat doen de kinderen eigenlijk bij jouw vak? Bij ons vak is dat iets moeilijker. De lesbrief gaat in haar zoektocht naar een passende definitie voor ons vak onderzoek doen naar het verschil tussen economie en economische wetenschap en wordt er gekeken naar verschillende actoren in de financiële kringloop.

In zowel de onderbouwmethode als de bovenbouwmethode van Pincode wordt er in paragraaf 1.1. aandacht besteedt aan de basis van economie: kiezen. Er wordt echter nergens uitgelegd wat economie precies betekent (niet in de paragraaf maar ook niet in de powerpoints). De lesbrief ”Wat is economie?” is een veel betere manier om het vak in te leiden. Er wordt in de lesbrief namelijk veel meer theorie aangedragen. Zo wordt er een beetje economische geschiedenis gedoceerd, worden er verschillende economische stromingen langsgelopen en wordt de economische bril geïntroduceerd. Deze essentiële basiskennis die elke docent economie in zijn studie opdoet wordt in de Pincodemethode niet gedoceerd aan de leerlingen. Dat is een gemis aangezien, vooral vanwege de conceptcontextbenadering, het noodzakelijk is dat de leerling moet weten dat er van hem verwacht wordt om vanuit meerdere kijkpunten/inzichten en met verschillende concepten, verschillende maarschappelijke problemen te bekijken.

In de lesbrief wordt aandacht besteed aan hoeveel iets waard is. Er wordt niet alleen gekeken naar financiële waarde maar ook naar sociale waarde (aandacht voor bijvoorbeeld arbeidsomstandigheden) en ecologische waarde (wat is de impact op de planeet van het produceren van producten). Zo wordt er bijvoorbeeld gekeken naar de bedrijfskolom van kleding. Er wordt betoogd dat niet alle kosten die er bij het produceren worden gemaakt zitten verwerkt in het product. In de onderbouwmethode van Pincode wordt de bedrijfskolom behandeld in paragraaf 4.1. Er wordt daarin kort uitgelegd wat een bedrijfskolom is waarna direct toegevoegde waarde eraan wordt gekoppeld (al dan niet met wat rekenvoorbeeldjes). Deze stof komt vervolgens ook terug in de keuzeopdracht van H4 ”Is Nederland een jeansland?”. In deze keuzeopdracht gaat de leerling vooral kijken naar de financiële waarde van jeans aan de hand van een infographic (en wordt de ecologische waarde voorzichtig aangestipt in opdracht 4). De lesbrief Wat is van waarde kan een aanvulling zijn op de gedoceerde stof . Pincode stelt niet de vraag aan de leerling wat er voor hem/haar/x van waarde is. Dit doet de lesbrief wel en kan dan na behandeling van de dia’s ecologische en sociale waarde voer zijn voor een klassengesprek (welke ook in de presentatie van de lesbrief is verwerkt). In de lesbrief zitten tenslotte een aantal reflectievragen opgenomen die prima op een summatieve afronding kunnen worden bevraagd aan de leerling.

De lesbrief consumeer of minder gaat in de basis in op de vraag ”Hoeveel heb je echt nodig?”. Deze vraag sluit natuurlijk goed aan bij het begrip welvaart (= de mate waarin je in je behoeften kunt voorzien). In de onderbouwmethode van Pincode wordt het begrip consumeren al behandeld in paragraaf 1.1. Er wordt verder geen aandacht besteedt aan de vraag wat je echt nodig hebt. Deze essentiële vraag welke voer is voor zelfreflectie is wel opgenomen in de lesbrief ”Consumeer of minder?”. De reflectievragen achteraan de PowerPoint kunnen een prima manier zijn voor docent om de stof van de lesbrief te toetsen. Een andere optie is om leerlingen de vraag ”Hoeveel heb je echt nodig?” te laten beantwoorden via een eigen mening vraag op een toets waarbij de begrippen van de paragraaf op een correctie manier moeten terugkomen.

In de lesbrief wordt er aandacht besteed aan hoe waardevol het werk in de toekomst is/wordt. In het havo en vwo-eindexamenprogramma is er geen plaats voor ”oriëntatie op leren en werken” zoals dat bij VMBO BB, KB en GL/TL wel het geval is. Pincode heeft ervoor gekozen om de de arbeidsmarkt, welke een verplichte context is voor het concept en domein markt, op te nemen in paragraaf 2.4 van Katern 3. Er wordt eigenlijk alleen maar aandacht besteed aan de theorie maar niet aan de praktijk. Dat is een gemiste kans want laten we eerlijk zijn: werken betreft vooral praktijk. Deze les leent zich vooral voor een activiteitenweek aan het eind van een periode. Focus op het werkveld is niet alleen maar werk voor een decaan of een docent burgerschap maar ook voor een docent economie. De les kan eigenlijk plug and play worden gebruikt om als docent economie een activiteit aan te dragen voor de activiteitenweek. Want laten we eerlijk zijn: hier moeten we allemaal ons steentje aan bijdragen.

In de lesbrief ”Rechten voor de natuur: natuurlijk?” wordt aandacht besteedt aan de natuur. Economen kijken volgens Kate Raworth naar de natuur als een productiefactor terwijl het veel meer is dan dat; het is een essentiële voorwaarde om te (over)leven. In de lesbrief wordt er gepoogd om de leerlingen verder te laten nadenken dan een strikt economische benadering van de natuur als productiefactor: ”Waar trek jij de grens?”. Verschillende partijen/oogpunten/belangen zijn betrokken bij een dergelijke vraag. De lesbrief maakt dit concreet middels een voorbeeld van gasboringen in de waddenzee en koppelt hier de term ”opofferingskosten” aan vast. Dit zijn prima aanknopingspunten om het schoolexamendomein ”vaardigheden ” (domein A, meer specifiek A3: standpuntbepaling) en ”schaarste” (domein B) te bevragen in het PTA. De bovenbouwmethode van Pincode besteedt geen aandacht aan het voornoemde ethische dilemma over het trekken van de grens. Zij besteedt in het katern Welvaart en groei aandacht aan natuur als een productiefactor. Tenslotte kiest Pincode ervoor om bij VWO in de productiefunctie (paragraaf 1.4) enkel en alleen de productiefactoren arbeid en kapitaal uit eenvoudsoogpunt te benoemen. Het geeft natuurlijk een breder economisch inzicht als ook natuur hier aan wordt toegevoegd. De lesbrief kan hier dus een breder perspectief bieden: natuur is meer dan een productiefactor.

In de lesbrief wordt aandacht besteed aan economische ongelijkheid (bijvoorbeeld de loonkloof tussen man en vrouw) en de verdeling van economisch voorspoed. In de bovenbouwmethode van Pincode wordt verdeling van de welvaart op verschillende schalen bekeken: verschillen in inkomens (Lorenzcurve), inkomensverschillen in een land (beloningen van productiefactoren) en protectiemaatregelen die economische groei al dan niet bevorderen. Informatie over inclusiviteit, discussie en een klassengesprek ontbreekt hierin volledig. De lesbrief voorziet in deze omissie. Het laat leerlingen een mening vormen over dit zeer actuele en reële probleem. De docent kan de lesbrief gebruiken om een klassengesprek op te starten over het verschil in inkomen en de rechtvaardiging daarvan. Geef bijvoorbeeld een bepaald bedrag dat je over een x aantal beroepsgroepen/beroepen mag verdelen. Wie zou er meer of minder moeten ‘verdienen’?

Pincode heeft voor de bovenbouw een extra keuzekatern uitgebracht waarin de overgang van lineaire naar circulaire economie wordt beschreven in negen leerdoelen. Hierin komen alle kenmerken van de verschillende economieën en andere theorieën zoals de ladder van Lansink terug. De lesbrief ”Hoe(zo) circulair?” besteedt in 19 dia’s aandacht aan o.a. definities en gevolgen van de lineaire en circulaire economie. Het grote voordeel van de lesbrief is dat de lesbrief een stuk korter is en in één a twee lessen te behandelen is waardoor er broodnodige tijd kan worden vrijgespeeld voor de rest van het curriculum. Op die manier krijgen leerlingen toch relevante economische brillen mee en levert het tijdswinst op.

De lesbrief begint bij de telefoon van de leerling en analyseert vervolgens de grondstof kobalt. Vervolgens wordt de grondstof gekoppeld aan het marktmodel (katern 2) en wordt ook de productiefunctie zijdelings genoemd (VWO-onderdeel). Aangezien de lesbrief verschillende concepten (voornamelijk marktgerelateerde concepten) in een nieuwe context toepast (kobalt als grondstof voor een mobiele telefoon), is deze lesbrief het meest geschikt om in één of twee lessen toe te passen als afsluiter van katern 2.

In de lesbrief staat economische groei centraal. Er wordt een definitie gegeven van economische groei, er wordt gekeken naar hoe economische groei wordt gemeten en er wordt stilgestaan bij een breder welvaartsbegrip. De bovenbouwmethode van Pincode behandelt de verschillende groei-indicatoren en hun geschiktheid in paragraaf 1.2.. De lesbrief ”Groei en indicatoren” bundelt de verschillende indicatoren en geeft wat meer ”body” aan de indicatoren dan dat Pincode doet. Daarnaast sluit de lesbrief beter aan bij de belevingswereld van de leerling aangezien er vragen worden gesteld waarbij de leerling de lesstof moet koppelen aan zijn leven (wat is voor jou belangrijk?).

De bovenbouwmethode van Pincode probeert met haar Keuzekatern ”Van lineaire naar circulaire economie” aandacht te besteden aan het economisch systeem waarbij grondstoffen zo lang mogelijk worden hergebruikt om schade aan de planeet zo laag mogelijk te houden. Een van de brillen om hiernaar te kijken betreft het donutmodel. Dit model geniet hedendaags veel aandacht en is een belangrijke bril om op een andere manier naar welvaart te kijken. Pincode besteedt geen aandacht aan het model terwijl de lesbrief dit wel doet. In de lesbrief wordt er bijvoorbeeld aandacht besteedt aan de oorzaken, gevolgen en oplossingen voor het overschrijden van planetaire grenzen. Er wordt aangesloten bij de terminologie die Kate Raworth in haar donutmodel hanteert. De lesbrief vraagt aan de leerlingen wat het overschrijden van planetaire grenzen of het ondermijnen van het sociaal fundament voor hem betekent. Zo wordt de leerling gepusht om via verschillende brillen (systeemdenken) naar problemen te kijken om zo een dieper en breder begrip van de materie te krijgen. Dit ontbreekt in de bovenbouwmethode van Pincode.

De lesbrief ”Echte prijzen” gaat op onderzoek uit welke elementen er wel en welke elementen er niet in de prijs van een product zitten verwerkt. Met andere woorden: Is de winkelprijs de echte prijs of missen er bepaalde kostenposten? In de bovenbouwmethode van Pincode wordt prijsvorming besproken in de context van vraag- en aanbodlijnen in katern 2 en 3 (prijsevenwicht of overheidsingrijpen) en in de vorm van toegevoegde waarde (prijs wordt naarmate de bedrijfskolom verder verloopt steeds hoger) of negatieve externe effecten en groen bbp bij katern 6. Het bespreken van wat al dan niet in de prijs moet zijn verwerkt ontbreekt bij de bovenbouwmethode van pincode volledig. De lesbrief ”Echte prijzen” voorziet hier wel in. Het biedt naast meer theoretische basis (sociale kosten bijvoorbeeld) ook context zoals chocolade. Dit raakt natuurlijk direct de belevingswereld van de leerling en is daarmee een interessente en relevante aanvulling op de methode.

De lesbrief consumeer of minder gaat in de basis in op de vraag ”Hoeveel heb je echt nodig?”. Deze vraag sluit natuurlijk goed aan bij het begrip welvaart (= de mate waarin je in je behoeften kunt voorzien)In de bovenbouwmethode wordt het begrip ”consumeren” eveneens behandeld in paragraaf 1.1 maar wordt er dieper op ingegaan in paragraf 1.2 ”Hoe besteed jij je geld?”. In paragraaf 1.2 gaat het over de homo economicus en sturing van het gedrag van mensen maar er wordt niet aan de leerling gevraagd om zelfreflectief te handelen (hoeveel heb ik echt nodig?). Deze essentiële vraag welke voer is voor zelfreflectie is wel opgenomen in de lesbrief ”Consumeer of minder?”. De reflectievragen achteraan de PowerPoint kunnen een prima manier zijn voor docent om de stof van de lesbrief te toetsen. Een andere optie is om leerlingen de vraag ”Hoeveel heb je echt nodig?” te laten beantwoorden via een eigen mening vraag op een toets waarbij de begrippen van de paragraaf op een correcte manier moeten terugkomen.

In het katern Schaarste en Ruil wordt gesteld dat het vak economie draait om het maken van keuzes, als gevolg van schaarste die ontstaat door onbeperkte behoeften en beperkte middelen. Het keuzeprobleem is inderdaad een centraal thema binnen de economie, maar economie heeft een grotere rijkwijdte dan kijken naar schaarste. Om die reden vormt de lesbrief Wat is economie een goede aanvulling op het boek. Deze lesbrief is domein overstijgend.

Het katern Schaarste en ruil behandelt één van de centrale problemen van de economische wetenschap: het keuzeprobleem. Leerlingen leren dat beperkte middelen en ongelimiteerde behoeften dwingt tot het maken van keuzes. Schaarste en opofferingskosten spelen daarin een centrale rol. Het katern richt zich bij de bespreking van opofferingskosten vooral op financiele waarde, gekoppeld aanhet opofferen van tijd en geld. Sociale en ecologische waarden blijven buiten beeld. De lesbrief Wat is (van) Waarde is om die reden een goede aanvulling op het boek. Lesbrief en katern sluiten aan op domein B – Schaarste.