Wil je je leerlingen kennis laten maken met de praktijk van nieuwe economie en de energietransitie? Een mooi voorbeeld zijn energiecoöperaties, waarin bewoners samen hun eigen energievoorziening regelen. Hoe werkt dat precies? Ik zet het voor je op een rijtje, en aan het eind deel ik nog tips voor het organiseren van een gastles over energiecöoperaties in jouw klas!
In Nederland zijn er momenteel zo’n 730 energiecoöperaties, die bij elkaar meer dan 100.000 huishoudens van hernieuwbare energie voorzien. Een energiecoöperatie is een groep mensen die als collectief hun energievoorziening regelen. Via de coöperatie zijn de mensen zelf eigenaar van de zonnepanelen, windmolens of andere hernieuwbare energiebronnen. In een algemene ledenvergadering wordt besloten over zaken als nieuwe investeringen, onderhoud en prijsafspraken. Ook andere zaken zoals laadpalen voor elektrisch rijden worden vaak georganiseerd binnen energiecoöperaties. Kijk hier voor een korte informatieve video.
Een ander voorzieningsysteem: van de commerciële economie naar de gemeenschapseconomie
Wanneer mensen hun energie samen op gaan wekken binnen een coöperatie in plaats van dit bij een energiebedrijf in te kopen, betekent dit een verschuiving van het voorzieningssysteem van de markt, ook wel de commerciële economie, naar het voorzieningssysteem van de gemeenschapseconomie. De gemeenschapseconomie noemen we ook wel het ‘maatschappelijk middenveld’. In dit voorzieningssysteem nemen mensen lokaal initiatief om zich samen in hun behoeftes te voorzien. Het betekent dat de energievoorziening niet gericht is op het maken van winst, dat lasten gelijker verdeeld worden, en dat mensen meer zeggenschap hebben over de manier van energie produceren. In mijn ogen veel redenen om eens verder in te duiken! Wil je meer leren over de verschillende voorzieningsystemen van de economie? Lees dan pagina 27-29 van deze publicatie van Our New Economy.
Energiecoöperaties worden als een cruciale schakel in de energietransitie gezien, omdat hiermee de energieopwekking dichtbij de plekken waar het nodig is plaatsvindt en omdat het gebruik van hernieuwbare energie financieel aantrekkelijker wordt. Coöperaties hebben daarnaast ook positieve sociale effecten. Door samen te werken aan een collectief belang, wordt de sociale cohesie in wijken versterkt. Ook worden opbrengsten vaak gezamenlijk geïnvesteerd in het verbeteren van de publieke ruimte in hun wijk, zoals aanplanten van meer groen of het aanleggen van nieuwe speeltuinen.
Tips voor een gastles
Wil je de opkomende wereld van de energiecoöperaties eens de klas in halen? Vind hier een gastspreker van een energiecoöperatie in jouw regio. De spreker kan dan uit eerste persoon vertellen hoe het is om lid te zijn bij een energiecoöperatie en over de uitdagingen waar zij tegenaan lopen. Vervolgens kan je je leerlingen laten nadenken over de vraag hoe deze ontwikkeling de economie verandert.
Hier nog twee voorbeelden van hen die je al voor gingen:
- De energiecoöperatie COOP ging in 2025 een samenwerking aan met de Hogeschool van Amsterdam
- Energiecoöperatie Meerwind in Haarlemmermeer biedt een e-learning en excursie aan voor de onderbouw van de middelbare school
Geschreven door Femke Schootstra, econoom bij Our New Economy
