Het katern Schaarste en ruil behandelt één van de centrale problemen van de economische wetenschap: het keuzeprobleem. Leerlingen leren dat beperkte middelen en ongelimiteerde behoeften dwingt tot het maken van keuzes. Schaarste en opofferingskosten spelen daarin een centrale rol. Het katern richt zich bij de bespreking van opofferingskosten vooral op financiele waarde, gekoppeld aanhet opofferen van tijd en geld. Sociale en ecologische waarden blijven buiten beeld. De lesbrief Wat is (van) Waarde is om die reden een goede aanvulling op het boek. Lesbrief en katern sluiten aan op domein B – Schaarste.

Het katern Vraag en Aanbod bespreekt, naast het marktmodel bij volkomen concurrentie, de vraag- en aanbodzijde van de markt. Bij de bespreking van de vraagzijde wordt het begrip betalingsbereidheid geintroduceerd, deze is afhankelijk van onder andere budget en persoonlijke voorkeuren, morele voorkeuren worden hierbij buiten beschouwing gelaten. Bij de bespreking van de aanbodszijde wordt gekeken naar productiekosten, dat een deel van de productiekosten mogelijk geexternaliseerd worden is geen onderdeel van de leerstof. De lesbrief Wat is (van) Waarde is om die reden een goede aanvulling op het boek. Lesbrief en katern sluiten aan op domein D – Markt, subdomein D1.

Het katern Markt en Overheid bespreekt, naast de verschillende marktvormen, ook de rol die de overheid speelt bij het goed functioneren van markten. Het boek legt uit dat overheden ingrijpen in de vrije marktwerking als er sprake is van marktfalen, en bespreekt drie belangrijke vormen van martkfalen, waaronder externe effecten of externaliteiten. Het boek bespreekt hoe overheden kunnen ingrijpen in geval van externe effecten, maar de uitleg van wat externe effecten zijn en waarom ze ontstaan is beperkt. Om die reden is de lesbrief Wat is (van) waarde? een goede aanvulling op het boek. De lesbrief en module sluiten op dit onderwerp aan bij domein F – Samenwerken en onderhandelen, subdomein F2.

In het katern Schaarste en Ruil wordt gesteld dat het vak economie draait om het maken van keuzes, als gevolg van schaarste die ontstaat door onbeperkte behoeften en beperkte middelen. Het keuzeprobleem is inderdaad een centraal thema binnen de economie, maar economie heeft een grotere rijkwijdte dan kijken naar schaarste. Om die reden vormt de lesbrief Wat is economie een goede aanvulling op het boek. Deze lesbrief is domein overstijgend.

Het katern Schaarste en Ruil bespreekt de rol die ruil speelt bij het vergroten van de keuzemogelijkheden, en daarmee consumptiemogelijkheden, die we als mens hebben. Daarbij worden enkele voorwaarden om te komen tot een ruil geintroduceerd, waarbij wederzijds voordeel een centrale rol speelt. Onderliggend aan het bespreken van ruil is de aanname dat menselijke behoeften onbegrensd zijn, er worden niet gekeken naar mogelijke nadelen van altijd maar groeiende consumptie. De lesbrief Consumeer of minder? plaatst een kritische noot bij de aanname dat de behoeften van de mens onbegrensd zijn en vormt zo een goede aanvulling op het boek. Lesbrief en module sluiten aan op domein C – Ruil.

Het katern Vraag en Aanbod bekijkt de vraag- en aanbodzijde van de markt, en hoe vraag en aanbod in een markt gekenmerkt door volkomen concurrentie op elkaar afgestemd worden. Bij de bespreking van de vraagzijde van de markt wordt het concept betalingbereidheid besproken en wordt aangegeven dat indviduele voorkeuren een rol spelen bij de hoogte van de betalingsbereidheid. Dat individuele voorkeuren beinvloed kunnen worden door marketing wordt benoemd, maar onvolledig uitgewerkt. Om die reden vormt de lesbrief Consumeer of minder? een interessante aanvulling op de leerstof in dit katern. Lesbrief en katern sluiten aan op domein D – Markt, subdomein D1.

Het katern Markt en Overheid bespreekt, naast de verschillende marktvormen, ook de rol van de overheid bij het functioneren van markten. Een belangrijke reden waarom overheden ingrijpen in de vrije marktwerking is als er sprake is van marktfalen. Het boek belicht daarbij drie belangrijke vormen van martkfalen, waaronder externe effecten of externaliteiten. Het boek legt uit hoe overheden kunnen ingrijpen bij het optreden van externe effecten, maar de uitleg van wat externe effecten zijn en hoe marktpartijen deze zelf kunnen internaliseren is summier. Om die reden is de lesbrief Echte prijzen een goede aanvulling op het boek. De lesbrief en module sluiten bij dit onderwerp aan op domein F – Samenwerken en onderhandelen, subdomein F2.

Het katern Markt en Overheid bespreekt, naast de verschillende marktvormen, ook de rol van de overheid bij het functioneren van markten. Een belangrijke aanleiding voor overheden om in te grijpen in de vrije marktwerking is het ontstaan van externe effecten: gevolgen van de productie of consumptie van een product die niet worden meegenomen in de prijs van dat product. Één reden waarom externe effecten kunnen ontstaan is omdat productie- en consumptieketens veelal opgeknipt zijn en niet in samehang bekeken worden. Een systemische blik op de hele keten van productie tot afvalverwerking ontbreekt in de leerstof. Om die reden vormt de lesbrief Ecologische economie een waardevolle toevoeging op deze module. Lesbrief en methode sluiten bij dit onderwerp aan op domein F – Samenwerken en onderhandelen, subdomein F2.

Het katern Economische groei bespreekt hoe economische groei tot stand komt, en legt een verband tussen economische groei en de ontwikkeling van welvaart. Er is aandacht voor nadelige gevolgen van economische groei, maar die bespreking blijft beperkt. De lesbrief Ecologische economie vormt om die reden een goede aanvulling op het boek. Lesbrief en module sluiten aan op domein H – Welvaart en groei, subdomeinen H2 en H3.

Het katern Economische groei legt uit dat het bbp bepaalt kan worden door te kijken naar de omvang van productie, inkomens en bestedingen, groei van het bbp kan darmee verklaard worden uit een toename van productie, verdiende inkomens of toegenomen bestedingen. Het boek legt uit dat economiche groei veroorzaakt wordt door een toename in het aanbod van arbeid of kapitaal, een toegenomen factorproductiviteit of betere intternationale samenwerking. Er wordt ingegaan op de tekortkoming van het bbp als indicator van welvaart en er worden alternatieven aangedragen, maar de diepgang en context daarbij zijn beperkt. Om die reden is de lesbrief Groei en indicatoren een goede aavulling op het boek. De lesbrief en module sluiten aan op domein H – Welvaart en groei, subdomeinen H1, H2 en H3.

Het katern Vraag en aanbod bespreekt hoe het aanbod in de markt tot stand komt en bespreekt hierbij zeer kort de verschillende productiefactoren en verlegt de focus vervolgens op kostensoorten. Daarmee blijven vragen over grondstoffen en hun rol in het productieproces onderbelicht. Dat terwijl de beschikbaarheid van grondstoffen een centralere rol zullen spelen in de toekomst. De lesbrief Grondstoffen en generaties vormt daarom een goede aanvulling op het boek. Lesbrief en module sluiten aan op domein D – Markt, subdomein D1.

Het katern Markt en Overheid bespreekt, naast de verschillende marktvormen, ook de rol die de overheid speelt bij het goed functioneren van markten. Het boek legt uit dat overheden ingrijpen in de vrije marktwerking als er sprake is van marktfalen, en bespreekt drie belangrijke vormen van martkfale, maar behandelt elk van die vormen vrij summier. Zo is er in het geheel geen aandacht voor marktfalen dat samenhangt met de productie en consumptie van goederen en diensten waarbij geen of onvoldoende rekening wordt gehouden met de welvaart van toekomstige generaties Op dat vlak is de lesbrief Hoe(zo) circulair? een goede aanvulling op het boek. De lesbrief en module sluiten bij dit onderwerp aan op domein F – Samenwerken en onderhandelen, subdomein F2.

Het katern economische groei legt uit dat het bbp per hoofd van de bevolinkg een beperkte indicator van welvaart is, onder andere omdat er niet gekeken wordt naar de verdeling van het bbp: kortom er wordt geen rekening gehouden met economische ongelijkheid. Het katern legt vervolgens uit hoe de Lorenz-curve gebruikt kan worden om ongelijkheid inzichtelijk te maken, en hoe via belastingen en toeslagen ongelijkheid verkleint kan worden. Er wordt echter niet ingegaan op mogelijke onderliggende oorzaken voor economische ongelijkheid. Om die reden vormt de lesbrief Inclusieve economie een goede aanvulling op het boek. Lesbrief en module sluiten aan op domein H – Welvaart en groei, subdomein H4.

Het katern Schaarste, Geld en Handel introduceert het keuzeprobleem, en bespreekt hoe schaarste ons dwingt tot het maken van keuzes. Daarbij wordt echter slechts een zeer beperkt kader meegegeven ten aanzien van de opofferingskosten waarmee keuzes gepaard gaan. Er wordt niet ingegaan op het onderscheid tussen financiele, ecologische en sociale waarde waarop die opofferingskosten betrekking kunnen hebben. Laat staan dat er wordt nagedacht over de intrinsieke waarde van bijvoorbeeld sociale cohesie of ecosystemen. Om die reden vormt de lesbrief Natuur en recht en interessante verdieping op het boek. Lesbrief en module sluiten aan op domein B – Schaarste.

In Het katern Economische groei wordt uitleg gegeven over het functioneren van de arbeidsmarkt en wordt onder andere een onderscheid gemaakt tussen structurele werkloosheid en conjuncturele werkloosheid. De verschillende vormen van werkloosheid worden echter niet uitgebreid toegelicht, en ook ik er weinig aandacht voor de overwegingen die mensen maken bij hun keuze voor een bepaalde baan: alleen het loon wordt aangehaald. Om die redenen is de lesbrief Waardevol werk een interessante aanvulling op deze module. De lesbrief en module sluiten aan op domein H – Welvaart en groei, subdomein H5.